Việt Nam ban hành hướng dẫn kế toán cho thị trường crypto

Khung kế toán mới cho các tổ chức tham gia thị trường crypto

Thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam đang dần bước vào giai đoạn được quản lý bài bản hơn khi cơ quan quản lý bắt đầu ban hành các quy định chi tiết liên quan đến hoạt động vận hành và báo cáo tài chính. Mới đây, Bộ Tài chính Việt Nam đã chính thức ban hành Thông tư số 15/2026/TT-BTC nhằm hướng dẫn nguyên tắc kế toán đối với các tổ chức tham gia thị trường tài sản mã hóa trong giai đoạn thí điểm.

Văn bản này được xây dựng dựa trên khuôn khổ của Nghị quyết 05/2025/NQ-CP do Chính phủ Việt Nam ban hành trước đó, trong đó cho phép triển khai thử nghiệm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam với phạm vi và thời gian xác định.

Theo nội dung của Thông tư 15/2026/TT-BTC, các quy định kế toán sẽ áp dụng cho ba nhóm chủ thể chính tham gia thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam.

Thứ nhất là các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, bao gồm sàn giao dịch, đơn vị lưu ký và các nền tảng phát hành token. Thứ hai là các tổ chức phát hành tài sản mã hóa. Nhóm cuối cùng là các nhà đầu tư trong nước dưới hình thức tổ chức được thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam.

Về nguyên tắc chung, tất cả các tổ chức thuộc ba nhóm này đều phải tuân thủ đầy đủ quy định của Luật Kế toán Việt Nam, các chuẩn mực kế toán Việt Nam cũng như chế độ kế toán doanh nghiệp hiện hành. Ngoài ra, việc ghi sổ kế toán và lập báo cáo tài chính còn phải thực hiện theo quy định tại Thông tư 99/2025/TT-BTC và các hướng dẫn bổ sung trong Thông tư 15.

Trong trường hợp các doanh nghiệp hoặc tổ chức đang áp dụng chế độ kế toán riêng theo quy định pháp luật, họ vẫn tiếp tục sử dụng hệ thống đó nhưng phải kết hợp với các nguyên tắc kế toán mới được ban hành cho thị trường tài sản mã hóa.

Tài sản mã hóa của khách hàng phải tách biệt hoàn toàn

Một trong những điểm quan trọng nhất trong thông tư mới là yêu cầu các tổ chức cung cấp dịch vụ phải quản lý tài sản của khách hàng tách biệt hoàn toàn với tài sản của doanh nghiệp.

Cụ thể, đối với hoạt động lưu ký tài sản mã hóa, đơn vị cung cấp dịch vụ có trách nhiệm theo dõi và hạch toán riêng tiền cũng như tài sản mã hóa của từng khách hàng. Các khoản tài sản này không được ghi nhận là tài sản của doanh nghiệp mà chỉ được theo dõi chi tiết nhằm phục vụ công tác quản lý và thuyết minh trên báo cáo tài chính.

Quy định này được đánh giá là tương tự nguyên tắc quản lý tài sản của khách hàng trong lĩnh vực chứng khoán truyền thống, nhằm giảm rủi ro lẫn lộn tài sản giữa doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, các tổ chức cung cấp dịch vụ cũng phải theo dõi chi tiết các khoản phải thu từ khách hàng, bao gồm phí lưu ký, phí quản lý tài sản mã hóa, phí thực hiện chuyển giao tài sản hoặc các dịch vụ liên quan khác. Doanh thu từ những hoạt động này sẽ được ghi nhận vào tài khoản “Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ” theo quy định kế toán.

Hoạt động tự doanh tài sản mã hóa được hạch toán tương tự chứng khoán

Thông tư cũng đề cập đến trường hợp các tổ chức cung cấp dịch vụ thực hiện hoạt động tự doanh tài sản mã hóa. Trong trường hợp này, doanh thu và chi phí phát sinh từ hoạt động mua bán tài sản mã hóa của chính doanh nghiệp sẽ được hạch toán theo nguyên tắc tương tự như hoạt động tự doanh chứng khoán.

Tuy nhiên, cơ quan quản lý nhấn mạnh rằng việc áp dụng phương pháp kế toán tương tự chứng khoán chỉ nhằm mục đích ghi nhận và hạch toán tài chính, không có nghĩa là tài sản mã hóa được coi là chứng khoán theo quy định pháp luật.

Các doanh nghiệp tham gia tự doanh cũng phải theo dõi chi tiết danh mục tài sản mã hóa đang nắm giữ, đồng thời thực hiện trích lập dự phòng rủi ro nếu cần thiết, tương tự cách các công ty chứng khoán quản lý danh mục đầu tư của mình.

Nguyên tắc kế toán đối với tổ chức phát hành token

Đối với các tổ chức phát hành tài sản mã hóa, việc hạch toán kế toán sẽ phụ thuộc vào bản chất nghĩa vụ phát sinh từ loại token được phát hành.

Trong trường hợp tài sản mã hóa mang bản chất huy động vốn, doanh nghiệp phải ghi nhận tương tự như hoạt động vay vốn trong hệ thống kế toán doanh nghiệp. Điều này giúp phản ánh chính xác nghĩa vụ tài chính mà tổ chức phát hành phải thực hiện đối với người nắm giữ token.

Các giao dịch phát hành tài sản mã hóa cũng phải được thực hiện thông qua nền tảng phát hành được cấp phép trong khuôn khổ thị trường thí điểm.

Nhà đầu tư tổ chức hạch toán tương tự đầu tư tài chính

Thông tư 15/2026/TT-BTC cũng đưa ra nguyên tắc kế toán đối với các nhà đầu tư tổ chức trong nước tham gia giao dịch tài sản mã hóa.

Theo đó, các tổ chức này có thể mua bán tài sản mã hóa trên nền tảng giao dịch do các đơn vị cung cấp dịch vụ vận hành. Hoạt động đầu tư sẽ được ghi nhận tương tự như đầu tư tài chính, tùy thuộc vào mục đích nắm giữ và chiến lược đầu tư của từng tổ chức.

Điều này giúp tạo ra một khung kế toán rõ ràng, giúp doanh nghiệp dễ dàng ghi nhận giá trị tài sản số trong báo cáo tài chính cũng như đảm bảo tính minh bạch đối với nhà đầu tư và cơ quan quản lý.

Bước tiến quan trọng trong quá trình hợp pháp hóa thị trường crypto

Việc ban hành hướng dẫn kế toán cho thị trường tài sản mã hóa được xem là một bước tiến quan trọng trong quá trình xây dựng khung pháp lý cho lĩnh vực này tại Việt Nam.

Trong bối cảnh thị trường tài sản số đang phát triển nhanh trên toàn cầu, việc thiết lập các tiêu chuẩn kế toán rõ ràng sẽ giúp tăng cường tính minh bạch, giảm rủi ro quản trị và tạo nền tảng cho việc mở rộng thị trường trong tương lai.

Nếu giai đoạn thí điểm theo Nghị quyết 05/2025 đạt kết quả tích cực, nhiều chuyên gia cho rằng Việt Nam có thể tiến tới xây dựng hệ thống pháp lý hoàn chỉnh cho thị trường tài sản mã hóa, bao gồm cả cơ chế cấp phép, quản lý sàn giao dịch và bảo vệ nhà đầu tư.

Đọc thêm