Vitalik đề xuất cơ chế “dọn rác” để ngăn Ethereum phình to

Trong một bài đăng mới trên mạng xã hội X, đồng sáng lập Ethereum nhấn mạnh rằng trustless và self-sovereignty không chỉ đến từ số lượng node hay mức độ phi tập trung trên lý thuyết, mà đến từ việc giao thức có đủ đơn giản để con người hiểu và kiểm chứng hay không.

Vitalik thẳng thắn nhận định: ngay cả một blockchain cực kỳ phi tập trung, có khả năng chống lỗi cao và sử dụng các công nghệ mật mã tối tân, cũng sẽ thất bại nếu bản thân giao thức trở thành một “mê cung” với hàng trăm nghìn dòng code và quá nhiều cơ chế phức tạp chỉ dành cho chuyên gia.

An important, and perenially underrated, aspect of "trustlessness", "passing the walkaway test" and "self-sovereignty" is protocol simplicity.

Even if a protocol is super decentralized with hundreds of thousands of nodes, and it has 49% byzantine fault tolerance, and nodes fully… pic.twitter.com/kvzkg11M3c
— vitalik.eth (@VitalikButerin) January 18, 2026

Vì sao Ethereum đang “nặng” dần?

Theo Vitalik, sự phức tạp của Ethereum đang gây ra ba vấn đề lớn:

Suy giảm tính trustless: người dùng bình thường không còn tự hiểu được Ethereum vận hành ra sao, buộc phải tin vào một nhóm chuyên gia “giải thích hộ”.
Không vượt qua được “walkaway test”: nếu các đội phát triển client hiện tại biến mất, việc xây dựng lại những client chất lượng cao gần như là bất khả thi.
Xói mòn self-sovereignty: ngay cả những người dùng có nền tảng kỹ thuật tốt cũng khó có thể tự kiểm tra, đánh giá toàn bộ hệ thống.

Theo góc nhìn của ông, đây là dấu hiệu nguy hiểm với một blockchain nền tảng như Ethereum.

Vitalik cho rằng cách Ethereum đánh giá các thay đổi giao thức đang tạo ra thiên lệch. Khi một đề xuất được xem xét chủ yếu dựa trên việc “có làm hỏng hệ thống hiện tại hay không”, yếu tố tương thích ngược sẽ luôn được ưu tiên. Hệ quả là:

Thêm tính năng mới thì dễ
Loại bỏ tính năng cũ thì gần như không xảy ra

Qua thời gian, giao thức cứ thế phình to và trở nên nặng nề.

Vitalik kêu gọi cơ chế “garbage collection”

Để giải quyết vấn đề, Vitalik đề xuất Ethereum cần có một chức năng “đơn giản hóa” hoặc “dọn rác” rõ ràng trong quy trình phát triển. Mục tiêu không phải là đổi mới bằng mọi giá, mà là làm cho giao thức gọn, dễ hiểu và bền vững hơn.

Cụ thể, hướng đi mà Vitalik nhấn mạnh bao gồm:

Giảm tổng số dòng code trong giao thức
Hạn chế phụ thuộc vào các cơ chế mật mã quá phức tạp
Tăng số lượng invariant (quy tắc cố định), giúp client dễ dự đoán và triển khai hơn
Đưa những tính năng ít được sử dụng ra khỏi lõi giao thức và chuyển thành smart contract

Ông dẫn chứng việc Ethereum chuyển từ proof-of-work (PoW) sang proof-of-stake (PoS) như một cuộc “reset” lớn và cần thiết. Gần đây hơn, các cải cách về gas cũng đang hướng tới việc thay thế những quy tắc mang tính tùy tiện bằng cơ chế phản ánh sát hơn mức tiêu thụ tài nguyên thực tế.

Góc nhìn trái chiều từ Solana

Trong khi Vitalik nhấn mạnh sự đơn giản và ổn định dài hạn, CEO Solana Labs Anatoly Yakovenko lại có quan điểm khác. Ông cho rằng Solana phải liên tục thay đổi và cải tiến để đáp ứng nhu cầu của developer và người dùng, nếu không muốn bị tụt lại phía sau.

Theo Yakovenko, một blockchain “đứng yên” đồng nghĩa với việc tự loại mình khỏi cuộc chơi, ngay cả khi không có một nhóm trung tâm nào chịu trách nhiệm dẫn dắt toàn bộ quá trình phát triển.

Ngược lại, Vitalik cho rằng mục tiêu dài hạn của Ethereum là vượt qua “walkaway test” - đạt tới trạng thái mà mạng lưới có thể vận hành an toàn, ổn định trong nhiều thập kỷ, ngay cả khi không còn sự can thiệp thường xuyên từ đội ngũ phát triển.

Đọc thêm: