Cựu CEO Mt. Gox đề xuất hard fork Bitcoin để thu hồi 5,2 tỷ USD BTC bị hack từ năm 2011

Địa chỉ được nhắc tới là 1Feex...sb6uF, nơi đã nhận gần 80.000 BTC sau khi hệ thống Mt. Gox bị xâm nhập vào tháng 6/2011. Đáng chú ý, số BTC này đã “đóng băng” hơn 15 năm, chưa từng được di chuyển. Điều này làm dấy lên giả thuyết rằng hacker có thể đã làm mất private key hoặc không còn khả năng truy cập số coin.

Theo cơ chế hiện tại của Bitcoin, ai nắm private key thì người đó có quyền chi tiêu. Nếu không có key, số BTC đó về mặt kỹ thuật là không thể đụng tới.

Đề xuất thay đổi luật đồng thuận của mạng lưới

Trong bản dự thảo, Karpelès đề xuất bổ sung một quy tắc đồng thuận mới, cho phép chi tiêu các UTXO đang bị khóa tại địa chỉ bị hack bằng chữ ký từ địa chỉ “recovery” của Mt. Gox. Sau đó, số tiền thu hồi sẽ được đưa vào quy trình phục hồi dân sự đang được tòa án giám sát để trả cho các chủ nợ.

Ông nhấn mạnh đây chỉ là:

Một ngoại lệ duy nhất, được hardcode cho một địa chỉ cụ thể
Không phải cơ chế chung để đảo ngược giao dịch
Không mở ra tiền lệ cho việc “rollback blockchain” hàng loạt
Chỉ kích hoạt tại một block height trong tương lai nếu mạng lưới đồng thuận

Theo Karpelès, mục tiêu của bản đề xuất là mở ra cuộc thảo luận trong cộng đồng, xem liệu đây có phải một trường hợp “đặc biệt và đủ rõ ràng” để xem xét can thiệp ở cấp giao thức hay không.

Lập luận ủng hộ: Trường hợp đặc biệt, đã có quy trình pháp lý

Những điểm được đưa ra để bảo vệ đề xuất gồm:

Thứ nhất, vụ hack năm 2011 được xem là rõ ràng và có tài liệu đầy đủ.
Thứ hai, số coin đã bất động suốt 15 năm, không có dấu hiệu được kiểm soát hợp pháp.
Thứ ba, quy trình phục hồi dân sự tại Nhật Bản đã tồn tại và đang hoạt động, đảm bảo số tiền nếu thu hồi sẽ được phân phối minh bạch cho các chủ nợ đã xác minh.

Nói cách khác, đây không phải hành động “tùy tiện”, mà nhằm xử lý một vụ việc lịch sử, có hồ sơ pháp lý rõ ràng.

Lập luận phản đối: Đụng vào tính bất biến của Bitcoin

Tuy nhiên, rủi ro lớn nhất nằm ở tiền lệ.

Một khi cộng đồng chấp nhận thay đổi quy tắc sở hữu cho một địa chỉ cụ thể, câu hỏi lập tức xuất hiện: nếu làm được một lần, liệu có làm lần thứ hai?

Bitcoin được xây dựng trên nguyên tắc bất biến (immutability) - giao dịch đã ghi vào blockchain thì không thể sửa đổi. Nếu hard fork được sử dụng để điều chỉnh quyền sở hữu tài sản, điều này có thể làm lung lay niềm tin cốt lõi của hệ thống.

Ngoài ra, việc triển khai hard fork cũng tiềm ẩn nguy cơ:

Một bộ phận node không nâng cấp
Nguy cơ chain split
Chia rẽ cộng đồng
Ảnh hưởng đến hình ảnh “code is law” của Bitcoin

Với nhiều nhà đầu tư dài hạn, đây không chỉ là vấn đề 80.000 BTC, mà là câu chuyện về nguyên tắc vận hành của cả mạng lưới.

Khoản hoàn trả Mt. Gox hiện tại không liên quan đến số BTC này

Cần lưu ý rằng 79.956 BTC nói trên không nằm trong lượng tài sản đang được phân phối cho chủ nợ.

Sau khi Mt. Gox sụp đổ năm 2014, khoảng 200.000 BTC đã được thu hồi và giao cho ủy thác viên do tòa án chỉ định là Nobuaki Kobayashi quản lý trong khuôn khổ phục hồi dân sự.

Các khoản hoàn trả đã bắt đầu từ giữa năm 2024. Theo dữ liệu từ Arkham Intelligence, hiện quỹ vẫn đang nắm giữ khoảng 34.689 BTC. Trước đây, các giao dịch chuyển coin, ví dụ đợt chuyển 10.608 BTC vào tháng 11 thường diễn ra trước khi tiến hành phân phối.

Thời hạn hoàn trả đã được gia hạn đến tháng 10/2026, đánh dấu lần gia hạn thứ ba trong vụ việc kéo dài hơn một thập kỷ này.

Đề xuất hard fork của Karpelès không phải kế hoạch chính thức, mà là lời kêu gọi thảo luận. Tuy nhiên, nó chạm vào một trong những vấn đề nhạy cảm nhất của Bitcoin: liệu mạng lưới có nên can thiệp để sửa một sai lầm lịch sử, hay phải giữ vững nguyên tắc bất biến bằng mọi giá?

Với cộng đồng crypto, đây không chỉ là câu chuyện thu hồi 5,2 tỷ USD, mà là phép thử cho triết lý cốt lõi của Bitcoin trong dài hạn.

Đọc thêm: