Ponzi là gì? 5 cách tránh bị lừa đảo Ponzi trong đầu tư crypto

ByDuyên Trần16/02/2024
Trong thị trường đầu tư crypto, mô hình Ponzi nổi lên như một cơn ác mộng đe dọa tài sản của những người không cẩn trọng. Đây là một hiện thực đáng sợ, nơi những hứa hẹn lợi nhuận rực rỡ chỉ là bức vẽ ảo tưởng, và sự mất mát không lường trước đang chờ đợi. Trước tình hình này, hãy cùng chúng tôi khám phá mô hình Ponzi là gì và 5 cách để bạn tự bảo vệ mình khỏi những thảm họa lừa đảo trong đầu tư.  
Ponzi là gì?
Ponzi là gì?

1. Ponzi là gì?

1.1. Mô hình Ponzi là gì?

Mô hình Ponzi hay mô hình đa cấp kim tự tháp là mô hình lừa đảo trá hình, hoạt động bằng cách hứa hẹn lợi nhuận cao cho các nhà đầu tư từ việc sử dụng tiền của những nhà đầu tư đến sau trả cho nhà đầu tư đến trước, thay vì từ lợi nhuận thực sự của bất kỳ hoạt động đầu tư hợp lý nào.

Ngày nay, mô hình Ponzi có thể tiếp tục tồn tại dưới nhiều hình thức kinh doanh khác nhau, trong đó có việc bán sản phẩm, tham gia thị trường chứng khoán, hoặc thậm chí liên quan đến mua bán tiền ảo. Phương thức đầu tư trong mô hình này thường được quảng bá như là cơ hội dễ dàng để kiếm lợi nhuận cao, tạo ra ảo tưởng về việc làm giàu nhanh chóng và đơn giản.

Tuy nhiên, khi không còn sự gia nhập mới, mô hình Ponzi sẽ mất đi động lực và thường dẫn đến sự sụp đổ, làm mất trắng tài sản của những người tham gia. Các nhà đầu tư nên luôn cảnh báo về những hứa hẹn lợi suất không thực tế và kiểm tra kỹ lưỡng trước khi tham gia vào bất kỳ cơ hội đầu tư nào để tránh rơi vào mô hình Ponzi hoặc các hoạt động lừa đảo tài chính khác.

Giới thiệu về mô hình Ponzi
Giới thiệu về mô hình Ponzi

1.2. Nguồn gốc của mô hình Ponzi

Mô hình Ponzi được đặt tên theo người sáng lập nó, Charles Ponzi. Charles Ponzi là một nhà kinh doanh người Ý, sinh năm 1882, và ông trở nên nổi tiếng với chiến dịch lừa đảo tài chính của mình ở Hoa Kỳ trong những năm 1920.

Charles Ponzi sáng tạo ra mô hình này bằng cách tận dụng sự chênh lệch giá trị của các loại tiền tệ quốc tế. Ông hứa hẹn cho nhà đầu tư lợi suất cực kỳ cao (thậm chí là 50% trong vòng 45 ngày) bằng cách mua các vouchers phát hành bởi Cơ quan Quốc tế Respighi tại Ý, được chi trả bằng tem bưu chính. Ponzi chủ yếu chi trả lợi suất bằng cách sử dụng tiền của những nhà đầu tư mới để trả cho những người đầu tiên tham gia.

Chiến dịch lừa đảo của Charles Ponzi bắt đầu vào cuối năm 1919 và nhanh chóng thu hút sự chú ý của công chúng với lời hứa về lợi suất lớn. Tuy nhiên, khi số lượng nhà đầu tư mới không còn đủ để chi trả cho những người đầu tiên tham gia, hệ thống của Ponzi sụp đổ.

Charles Ponzi bị bắt giữ vào tháng 8 năm 1920 và sau đó bị kết án tù. Mặc dù ông chỉ duy trì hoạt động trong thời gian ngắn, chiến dịch của Ponzi đã trở thành biểu tượng của mô hình lừa đảo tài chính nói chung, và từ đó, thuật ngữ "Ponzi" đã được sử dụng để mô tả bất kỳ hệ thống tài chính lừa đảo nào tương tự.

2. Dấu hiệu nhận biết mô hình Ponzi trong crypto

Dấu hiệu nhận biết mô hình Ponzi trong crypto
Dấu hiệu nhận biết mô hình Ponzi trong crypto

Trong lĩnh vực crypto, nơi mà có sự phổ biến của các dự án và ICO (Initial Coin Offerings), đôi khi có thể khó nhận biết mô hình Ponzi. Dưới đây là một số dấu hiệu cảnh báo:

Lợi nhuận cực kỳ cao và không hợp lý:

Mô hình Ponzi thường hứa hẹn lợi suất cực kỳ cao, thường là vượt xa so với các cơ hội đầu tư truyền thống. Các dự án crypto thường có rủi ro và biến động, và lợi nhuận cao đột ngột có thể là một dấu hiệu cảnh báo. Nếu một dự án hứa hẹn lợi nhuận quá cao so với thị trường, hãy cân nhắc lại.

Không minh bạch:

Mô hình Ponzi thường không minh bạch về cách họ tạo ra lợi nhuận và có thể giữ thông tin kế toán trong bí mật. Nếu dự án crypto không có thông tin rõ ràng và minh bạch, cảnh báo nên được đặt ra. Ngoài ra nhà đầu tư không biết tiền của mình sẽ được sử dụng để làm gì, đầu tư vào đâu và lợi nhuận thu được lấy từ đâu.

Chi trả lợi nhuận từ vốn mới nạp:

Một dấu hiệu quan trọng của Ponzi là khi lợi suất được chi trả cho những người đầu tiên tham gia từ tiền của những người mới tham gia, thay vì từ bất kỳ hoạt động đầu tư có thực nào từ dự án crypto đó.

Sự phụ thuộc vào số lượng nhà đầu tư mới:

Mô hình Ponzi chỉ có thể duy trì bền vững nếu có sự gia nhập liên tục của vốn mới. Nếu không có sự gia nhập mới, hệ thống thường sẽ sụp đổ.

Hứa hẹn khả năng kiếm lợi nhuận nhanh chóng và dễ dàng:

Ponzi thường tạo ra ảo tưởng về việc kiếm lợi nhuận nhanh chóng và dễ dàng mà không cần kiến thức hay rủi ro đầu tư.

Lệnh "Get Rich Quick" và quảng cáo rực rỡ:

Nếu một dự án crypto tập trung quá mức vào việc quảng cáo lợi nhuận nhanh chóng và rực rỡ mà không giải thích rõ ràng về cơ sở hạ tầng và mô hình kinh doanh, đó có thể là một dấu hiệu cảnh báo.

Nhà đầu tư crypto nên luôn cảnh báo và nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi tham gia bất kỳ cơ hội đầu tư nào, đặc biệt là khi có những dấu hiệu giống mô hình Ponzi. Điều này giúp bảo vệ tài sản của họ khỏi rủi ro lừa đảo tài chính.

3. Phương thức hoạt động của mô hình Ponzi

Tại Việt Nam, khi nhắc đến mô hình kiểu Ponzi, người ta thường sử dụng thuật ngữ "đa cấp" để mô tả. Đây là cách tổ chức hoạt động chủ yếu của mô hình này. Cụ thể, người tham gia thường được phân chia thành nhiều cấp bậc khác nhau, dựa trên số lượng thành viên mới mà họ có thể thu hút. Người ở cấp cao nhất thường là người sáng lập và điều hành mô hình này.

Phương thức hoạt động của mô hình Ponzi
Phương thức hoạt động của mô hình Ponzi

Người tham gia thường bị thu hút bởi lời hứa của mức lãi suất cao, điều này thúc đẩy họ tìm kiếm và mời gọi thêm nhiều người mới. Số tiền mà người mới tham gia mang vào thường được sử dụng để trả lãi cho những người ở cấp cao hơn. Với sự gia nhập ngày càng nhiều, áp lực chi trả lãi suất trở nên lớn hơn, đòi hỏi sự gia nhập ngày càng nhiều người hơn nữa để đảm bảo có đủ tiền để trả cho những người đầu tiên.

Cuối cùng, khi số lượng người mới tham gia không đủ để chi trả lãi suất cho những người ở cấp trên, tổng số tiền đầu tư vào hệ thống đạt đến một mức tối đa. Kẻ trùm sẽ rút lui, giữ toàn bộ số tiền này và bỏ trốn.

Các thành viên trong mô hình Ponzi thường được phân loại vào các nhóm cơ bản:

Nhóm sáng lập (Schemer): Những người này thiết lập mô hình, xây dựng hình ảnh và thương hiệu cá nhân để thu hút người khác tham gia. Thường tạo ra vẻ ngoại lệ là doanh nhân thành công, với kỹ năng thuyết phục xuất sắc.

Nhà đầu tư đầu tiên (Investor): Nhóm người tham gia đầu tiên do Schemer mời gọi. Họ là những người sẵn lòng đầu tư số tiền lớn, tin tưởng sẽ nhận được lãi suất cao từ các khoản hoa hồng mà họ không cần phải làm gì cả.

Người môi giới (Ponzi Introducing Investor): Những người này tham gia mô hình mà không cần đầu tư hoặc chỉ đầu tư số tiền nhỏ. Họ được những người ở cấp cao trả tiền để mời gọi nhiều người khác tham gia, và từ đó, họ nhận được hoa hồng từ số lượng người mà họ thu hút được.

4. Nguyên nhân khiến nhà đầu tư crypto dễ rơi vào bẫy mô hình Ponzi

Nguyên nhân khiến nhà đầu tư dễ rơi vào bẫy Ponzi
Nguyên nhân khiến nhà đầu tư dễ rơi vào bẫy Ponzi

Một trong những nguyên nhân chính khiến nhà đầu tư crypto dễ rơi vào mô hình Ponzi là thiếu kiến thức và kinh nghiệm trong thị trường. Đối mặt với những hứa hẹn lợi nhuận cao, họ có thể dễ dàng bị mê hoặc bởi ngôn từ hoa mỹ và trở nên ảnh hưởng bởi tâm lý.

Một yếu tố quan trọng khác là sự chuyên nghiệp trong việc tạo ra "mồi chài" của những người điều hành mô hình. Thường xuyên, không chỉ một người mà là nhiều người hợp tác với nhau, tạo nên một hệ thống hấp dẫn. Trong tình huống này, nhà đầu tư thường chỉ biết theo đuổi con đường mà họ vẽ sẵn.

Mặc dù mọi người đều nhận thức về mối quan hệ giữa lợi nhuận và rủi ro trong thị trường crypto, nhưng với mô hình Ponzi, mặc dù tỷ lệ rủi ro rất cao, nhưng lợi nhuận lại được cam kết từ đầu. Sự hấp dẫn của mức lợi nhuận này thường làm cho nhà đầu tư mất khả năng đánh giá chặt chẽ rủi ro và dễ rơi vào bẫy.

5. Những vụ lừa đảo liên quan đến mô hình Ponzi

Có nhiều vụ lừa đảo liên quan đến mô hình Ponzi trên khắp thế giới. Dưới đây là một số vụ lừa đảo nổi tiếng và có ảnh hưởng lớn:

Vụ Bernie Madoff (2008): Bernie Madoff là một nhà đầu tư và người sáng lập của một quỹ đầu tư. Ông đã thực hiện một mô hình Ponzi khổng lồ, lừa đảo hàng tỷ đô la từ hàng nghìn nhà đầu tư trong suốt nhiều năm. Vụ án này đã làm mất hàng tỷ đô la của các nhà đầu tư và gây sốc lớn trong giới tài chính.

Vụ Zeek Rewards (2012): Zeek Rewards là một chương trình đầu tư trực tuyến được xem là một mô hình Ponzi. Nó hứa lợi nhuận lớn cho những người đầu tư qua việc mua "điểm quảng cáo" và mời gọi người mới. Khi chương trình bị đóng cửa, hàng ngàn người đã mất tiền.

Vụ BitConnect (2018): BitConnect là một dự án đầu tư trong lĩnh vực tiền điện tử. Nó hứa lợi nhuận lớn thông qua việc cho vay và giao dịch tiền ảo. Khi mô hình bị phanh phui là một mô hình Ponzi, giá token giảm mạnh và nhiều nhà đầu tư mất tiền.

Vụ lừa đảo BitConnect liên quan đến mô hình Ponzi
Vụ lừa đảo BitConnect liên quan đến mô hình Ponzi

Vụ OneCoin (2017): OneCoin là một dự án tiền điện tử mà nhiều người cho rằng là một mô hình Ponzi. Người sáng lập đã hứa lợi nhuận cao và đã thu được hàng tỷ đô la từ hàng triệu nhà đầu tư trước khi bị lực lượng chức năng can thiệp.

Những vụ lừa đảo này là những minh chứng rõ ràng về sự nguy hiểm của mô hình Ponzi và cảnh báo cho những người đầu tư về nguy cơ mất mát tài sản khi tham gia vào các dự án không rõ nguồn gốc và quá hấp dẫn.

6. Cách giúp nhà đầu tư crypto phòng tránh dự án có mô hình Ponzi 

Cách giúp nhà đầu tư crypto phòng tránh dự án có mô hình Ponzi 
Cách giúp nhà đầu tư crypto phòng tránh dự án có mô hình Ponzi 

Để tránh rơi vào các dự án có mô hình Ponzi và bảo vệ tài sản của bạn, dưới đây là một số cách hiệu quả:

Nghiên cứu kỹ lưỡng

Trước khi bắt đầu một hành trình đầu tư, việc phòng tránh khỏi những dự án có mô hình Ponzi, những kế hoạch đầu tư chỉ tồn tại bằng cách chia tiền của người mới để trả cho người cũ, là một bước quan trọng và đầy tính chiến lược. Để bảo vệ tài sản và lựa chọn những cơ hội đầu tư có tính bền vững, việc nghiên cứu và kiểm tra kỹ lưỡng uy tín của các nhà sáng lập dự án, cơ sở hạ tầng và công nghệ của dự án. Ngoài ra nhà đầu tư cần phải kiểm tra các giấy phép và chứng chỉ liên quan và xác định xem dự án có đăng ký và tuân thủ các quy định pháp luật hay không.

Chú ý vào hứa hẹn lợi nhuận

Một điểm quan trọng là hạn chế sự tin tưởng quá mức vào những hứa hẹn lợi nhuận cố hữu và không có rủi ro. Tránh những dự án quảng cáo với lợi nhuận quá cao so với thị trường, bởi đây thường là dấu hiệu cảnh báo của những mô hình không bền vững. Việc kiểm tra cơ hội đầu tư bằng cách nắm rõ mô hình kinh doanh, tính logic và tính bền vững của dự án là một phần quan trọng để đảm bảo sự an toàn và lựa chọn đúng đắn.

Phân tích cấu trúc hoa hồng

Đối với những dự án có cấu trúc hoa hồng phức tạp và không minh bạch, cũng như những dự án đặt quá nhiều sự phụ thuộc vào việc mời gọi người mới, đều là những điểm cần phải cảnh báo. Thông qua việc thăm các diễn đàn và trang web đánh giá, bạn có thể thu thập thông tin từ cộng đồng đầu tư, giúp bạn có cái nhìn tổng thể và tránh những rủi ro không mong muốn.

Đa dạng hóa danh mục đầu tư

Việc duy trì sự đa dạng trong danh mục đầu tư cũng là một chiến lược thông minh. Đừng đặt tất cả tài sản vào một dự án hay loại tài sản duy nhất, để giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa cơ hội sinh lời. Hãy sử dụng ví lưu trữ an toàn để bảo vệ tài sản tiền điện tử khỏi mọi rủi ro mất mát không mong muốn.

Tỉnh táo và thận trọng

Luôn luôn hãy giữ sự tỉnh táo và thận trọng. Cảnh báo với những dự án có cấu trúc hoa hồng phức tạp, không minh bạch, và đặc biệt là những dự án yêu cầu bạn mời gọi người mới để nhận lợi nhuận. Bằng cách này, bạn có thể xây dựng một chiến lược đầu tư chặt chẽ, an toàn, và mang lại giá trị dài hạn.

7. Kết luận

Tóm lại, mô hình Ponzi là một hiểm họa đáng kể với sự an toàn tài sản của nhà đầu tư. Những chiến lược lừa đảo này không ngừng tiếp tục và ngày càng phức tạp, đặt ra những thách thức đối với người tham gia thị trường. Để tránh bị lừa đảo Ponzi, việc nắm vững thông tin, thực hiện nghiên cứu cẩn thận và duy trì sự tỉnh táo là quan trọng. Hãy nhớ rằng, sự cảnh báo và sự thông thái là chìa khóa để tự bảo vệ khỏi những thách thức của thị trường đầy biến động.

Đọc thêm:

Disclaimer: Bài viết mang mục đích cung cấp thông tin, không phải lời khuyên tài chính. Tham gia nhóm chat Bigcoinchat để cập nhật thông tin mới nhất về thị trường.

Thảo luận thêm tại

Facebook:https://www.facebook.com/groups/bigcoincommunity

Telegram: https://t.me/Bigcoinnews

Twitter: https://twitter.com/BigcoinVN 

Duyên Trần

Duyên Trần

Content Writter of Bigcoin Vietnam - The most reliable gateway to Vietnamese market

0 / 5 (0Bình chọn)

Bài viết liên quan