EnglishEo biển Hormuz: “Nút thắt” cản trở năng lượng của thế giới
Căng thẳng gia tăng giữa lực lượng Mỹ-Israel và Iran đã biến Eo biển Hormuz thành trung tâm chú ý toàn cầu, bởi đây là tuyến đường biển chiến lược mà gần 20% dầu thô tiêu dùng toàn cầu phải đi qua. Khi Iran đe dọa phong tỏa khu vực này hoặc khiến tàu chở dầu phải né tránh, các hãng vận tải lớn đã ngừng vận chuyển qua tuyến này, gây áp lực nghiêm trọng lên nguồn cung dầu.
Nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, nhiều chuyên gia lo ngại giá dầu Brent có thể vượt ngưỡng 100 USD/thùng, và thậm chí trong một số kịch bản căng thẳng hơn, giá có thể tiếp tục tăng cao hơn. Điều này xuất phát từ thực tế tuyến này không dễ thay thế: dù có một số đường ống ở Saudi Arabia hay UAE, tổng công suất thay thế chỉ là một phần nhỏ so với hơn 20 triệu thùng/ngày từng qua Hormuz.
Giá dầu leo dốc: Áp lực mới lên lạm phát toàn cầu
Các thị trường năng lượng đã phản ứng ngay khi xung đột bùng phát. Giá dầu Brent đã tăng mạnh, với mức tăng nhảy vọt trên 10% ngay phiên giao dịch đầu tiên sau các cuộc tấn công, khi nhiều tàu chở dầu phải neo lại thay vì qua Hormuz.
Tình trạng này tác động trực tiếp đến nền kinh tế toàn cầu theo những cách sau:
-
Chi phí sản xuất và vận tải tăng cao, bởi dầu là thành phần trung tâm trong hầu hết hoạt động sản xuất.
-
Giá xăng và nhiên liệu tăng ở các thị trường tiêu dùng, làm chi phí sinh hoạt đội lên.
-
Lạm phát được dự báo tiếp tục tăng, thậm chí làm đảo lộn kế hoạch hạ lãi suất của các ngân hàng trung ương.
Một số nhà phân tích thậm chí dự báo trong kịch bản căng thẳng kéo dài, lạm phát toàn cầu có thể bật tăng mạnh khi chi phí năng lượng leo thang vượt dự kiến.
Mỹ đối mặt áp lực trong nước dù tự chủ năng lượng
Mỹ đã đạt được mức tự chủ năng lượng cao hơn nhiều so với quá khứ, nhưng giá dầu thế giới tăng vẫn ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng Mỹ. Khi giá dầu toàn cầu leo lên, giá xăng bán lẻ trong nước có xu hướng theo sau.
Các nhà kinh tế cảnh báo rằng mỗi 10 USD tăng thêm trong giá dầu có thể kéo giảm tăng trưởng kinh tế Mỹ khoảng 0,1–0,2 điểm phần trăm nếu kéo dài. Điều này xảy ra khi chi phí sản xuất và tiêu dùng tăng, ảnh hưởng tới chi tiêu hộ gia đình và hoạt động kinh doanh.
Asia và châu Âu: Phụ thuộc vào nguồn năng lượng vùng Vịnh
Đối với các nền kinh tế như Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc, sự gián đoạn nguồn cung dầu và khí đốt từ vùng Vịnh có thể tạo ra áp lực kép lên tăng trưởng và lạm phát.
Ngược lại, châu Âu phải đối mặt với rủi ro kép: giá dầu tăng và giá khí đốt tự nhiên tăng do gián đoạn vận chuyển qua Hormuz, càng làm doanh nghiệp và người dân chịu thêm gánh nặng chi phí.
Đồng USD: “Trụ cột trú ẩn” trong khủng hoảng
Lịch sử thị trường tài chính cho thấy trong các giai đoạn địa chính trị căng thẳng, đồng USD có xu hướng mạnh lên, khi nhiều nhà đầu tư tìm kiếm tài sản an toàn. Điều này có thể gây thêm áp lực lên các thị trường mới nổi vốn vay nợ bằng USD, khiến họ phải trả nhiều hơn cho các khoản vay.
Kết luận: Hai kịch bản kinh tế trước nguy cơ xung đột kéo dài
Giới phân tích hiện nhìn nhận hai kịch bản chính:
1. Kịch bản xấu nhất: Hormuz bị phong tỏa hoàn toàn → giá dầu vượt ngưỡng 100 USD → lạm phát tăng mạnh → tăng trưởng kinh tế toàn cầu sụt giảm.
2. Kịch bản khả dĩ hơn: Gián đoạn một phần → giá dầu ổn định ở mức cao (80–100 USD) nhưng không gây sốc hệ thống.
Trong bối cảnh thị trường vốn đã nhạy cảm với rủi ro tín dụng, thuế quan và các cú sốc khác, xung đột kéo dài ở Trung Đông có thể khiến niềm tin của doanh nghiệp và nhà đầu tư lung lay, làm trì hoãn quyết định đầu tư và mở rộng sản xuất.
Đọc thêm:
_thumb_720.jpg)
