Bong bóng dotcom là gì? Những bài học xương máu dành cho nhà đầu tư crypto

ByDuyên Trần17/02/2024
Bong bóng dotcom là thuật ngữ mô tả thời kỳ biến động trên thị trường chứng khoán Mỹ vào thập kỷ 1990. Những công ty công nghệ, đặc biệt là những doanh nghiệp sở hữu tên miền ".com," đã trở nên nổi tiếng và giá cổ phiếu của chúng tăng vọt. Tuy nhiên, có gì đằng sau hiện tượng này, và những bài học xương máu nào đang chờ đợi nhà đầu tư? Hãy cùng The Block101 tìm hiểu chi tiết.  
Bong bóng dotcom là gì?
Bong bóng dotcom là gì?

1. Bong bóng dotcom là gì?

1.1. Dotcom là gì?

Dotcom là thuật ngữ thường được sử dụng để mô tả các công ty hoặc trang web mà tên miền của chúng kết thúc bằng ".com". Từ "dotcom" thường được liên kết chủ yếu với thời kỳ dot-com, là thập kỷ cuối cùng của thế kỷ 20, khi ngành công nghiệp công nghệ và internet phát triển mạnh mẽ.

Thời kỳ này, nhiều công ty mới xuất hiện trên thị trường với tên miền kết thúc bằng ".com" và nhanh chóng thu hút đầu tư lớn. Tuy nhiên, nhiều trong số họ đã gặp khó khăn và phá sản trong thời kỳ bubble dot-com nổi lên sau đó.

Hiện nay, khi nói đến "dotcom," có thể ám chỉ đến các công ty trực tuyến, doanh nghiệp trên internet hoặc các trang web thương mại điện tử. Tuy nhiên, từ này cũng có thể được sử dụng để chỉ đơn giản là một tên miền kết thúc bằng ".com" mà không cần liên quan đến ngành công nghiệp cụ thể.

Giới thiệu về bong bóng dotcom
Giới thiệu về bong bóng dotcom

1.2. Bong bóng dotcom là gì?

Bong bóng Dotcom, tên tiếng Anh là Dotcom Bubble, diễn ra trong thập kỷ 90, mô tả sự nổi lên của bong bóng thị trường chứng khoán tại Hoa Kỳ, nơi đầu cơ quá mức dẫn đến sụp đổ của các cổ phiếu liên quan đến các công ty công nghệ cao, các doanh nghiệp khởi nghiệp và các dự án trực tuyến mang tên miền ".com".

Trong giai đoạn này, có sự đổ dồn đầu tư lớn vào các công ty dot-com mới thành lập, mà chủ yếu hoạt động trên mô hình kinh doanh trên internet. Nhà đầu tư đưa ra các đánh giá lớn cho những công ty này dựa trên tiềm năng tương lai, thậm chí khi chúng không có lợi nhuận hay cơ sở hạ tầng kinh doanh vững chắc. Sự cạnh tranh giữa các nhà đầu tư để đầu tư vào các công ty dot-com dẫn đến việc tăng giá cổ phiếu một cách đột ngột và không lý do.

Tuy nhiên, bong bóng này đã nổ vào tháng 3 năm 2000, khi nhiều công ty dot-com phá sản và giá cổ phiếu giảm mạnh. Sự kiện này gây ảnh hưởng lớn đến thị trường tài chính và làm thay đổi cách nhìn nhận về đầu tư trong ngành công nghiệp công nghệ. Thuật ngữ "bong bóng dotcom" thường được sử dụng để cảnh báo về nguy cơ đánh giá không hợp lý và sự lo lắng về sự lặp lại của các tình huống tương tự trong tương lai.

2. Lịch sử của sự kiện bong bóng dotcom

2.1. Bối cảnh của bong bóng dotcom tại Mỹ 1990s

Trong thập kỷ 1990, sự xuất hiện nhiều trình duyệt như Netscape Navigator và Internet Explorer giúp người dùng tiếp cận internet một cách thuận tiện hơn. Điều này dẫn đến sự gia tăng đáng kể về số lượng người sử dụng internet, mở ra cánh cửa cho sự phổ biến ngày càng lớn. Sự tăng trưởng này đã thúc đẩy sự phát triển của nhiều lĩnh vực liên quan đến công nghệ thông tin, đánh dấu sự xuất hiện của thời đại công nghệ thông tin và một bước tiến mới trong nền kinh tế - nền kinh tế dựa trên công nghệ thông tin.

Bong bóng dotcom tại Mỹ 1990s
Bong bóng dotcom tại Mỹ 1990s

Thời kỳ này còn chứng kiến nhiều yếu tố khác có lợi cho sự đầu cơ cổ phiếu của các công ty dotcom. Lãi suất vay thấp, cùng với Đạo luật cứu trợ người nộp thuế năm 1997 và Đạo luật Viễn thông 1996, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của thị trường. Nhiều công ty cũng tung ra các sản phẩm công nghệ chất lượng cao, góp phần củng cố niềm tin vào sự bùng nổ của lĩnh vực công nghệ thông tin.

2.2. Quá trình hình thành bong bóng dotcom

Với niềm tin vào việc các công ty công nghệ sẽ nhanh chóng phát triển trong bối cảnh thuận lợi, nhiều nhà đầu tư đã thiếu cẩn trọng trong quá trình đánh giá trước khi đầu tư. Họ muốn tận dụng cơ hội ngay lập tức, tránh bỏ lỡ những cơ hội lớn, và do đó, họ chấp nhận mua cổ phiếu của bất kỳ công ty nào có tên miền kết thúc bằng ".com". Việc thành lập nhiều công ty khởi nghiệp hơn cũng thu hút một lượng vốn đáng kể trên thị trường.

Kết quả, giá cổ phiếu tăng vọt lên, với chỉ số NASDAQ đạt đỉnh 5.048,62 điểm vào năm 2000, gấp 200 lần P/E thực tế. Các công ty dotcom cũng phát triển nhanh chóng, chiếm lĩnh thị trường và đầu tư một lượng lớn tiền vào các chiến dịch quảng cáo và tiếp thị.

Các công ty dot-com thường chi tiêu nhiều vào việc xây dựng tên tuổi thay vì tập trung vào phát triển sản phẩm chất lượng. Chúng thường tung ra những sản phẩm tương tự, phụ thuộc vào quảng cáo để thu hút khách hàng mà ít quan tâm đến sự đột phá. Bong bóng này đã phát triển từ năm 1995 đến 2000, khiến cho sự chờ đợi về sự sụp đổ trở nên không thể tránh khỏi.

2.3. Quá trình vỡ bong bóng dotcom 

Quá trình vỡ bong bóng dotcom
Quá trình vỡ bong bóng dotcom

Cuối cùng, khủng hoảng đã đến. Từ đầu năm 2000, chi phí xây dựng tăng 35%, sản lượng thiết bị tăng 74%, trong khi hàng hóa tiêu thụ chỉ tăng 18%. Sự kiện Y2K và việc tăng trưởng quá mạnh trong nền kinh tế đã khiến FED quyết định tăng lãi suất. Đồng thời, những nghi ngờ về sự phát triển của các công ty dotcom đã xuất hiện. Các sự kiện như điểm NASDAQ đạt đỉnh 5.048,62 vào ngày 13/3/2000, thương vụ sáp nhập AOL và Time Warner giá 165 tỷ USD (được xem là thương vụ tồi nhất lịch sử), và thông tin tiêu cực về các công ty dotcom đã tạo nên một không khí lo lắng. Nhiều công ty bắt đầu bán cổ phiếu của chính mình và nhà đầu tư thảm bại, gây ra làn sóng bán tháo mạnh mẽ. Sụt giảm nghiêm trọng trong vốn khiến nhiều công ty phải đối mặt với sự suy giảm vốn hóa từ 75% đến 98%, và nhiều trong số họ phải tuyên bố phá sản.

3. Crypto có phải là bong bóng dotcom không?

Crypto có phải là bong bóng dotcom không?
Crypto có phải là bong bóng dotcom không?

Có một số ý kiến cho rằng “Crypto giống như bong bóng dotcom”, tuy nhiên thực tế không thể đưa ra kết luận chung về việc liệu crypto có phải là một "bong bóng dotcom" hay không, vì mỗi thị trường và tài sản đều có đặc điểm riêng. Dưới đây là một số điểm khác nhau giữa hai hiện tượng này:

Cơ sở hạ tầng và ứng dụng công nghệ: Bong bóng dotcom xuất hiện vào cuối thập kỷ 1990 và đầu thập kỷ 2000, khi nhiều công ty dotcom (các công ty sử dụng internet như Amazon, eBay) tăng giá đột ngột mà không có cơ sở hạ tầng và doanh nghiệp ổn định để hỗ trợ giá trị tăng đó. Trái lại, nhiều dự án crypto có cơ sở hạ tầng blockchain mạnh mẽ và ứng dụng thực tế đang phát triển.

Quy mô thị trường: Bong bóng dotcom là hiện tượng tăng giá của nhiều công ty cùng một lúc, trong khi thị trường crypto có nhiều loại tài sản khác nhau như Bitcoin, Ethereum, và nhiều token khác. Sự đa dạng này có thể làm giảm nguy cơ một bong bóng lớn ở mức độ toàn cầu.

Sự chấp nhận và pháp lý: Crypto đang trải qua quá trình chấp nhận và sự thúc đẩy pháp lý từ nhiều quốc gia, trong khi một số quốc gia vẫn giữ quan điểm tiêu cực. Trong khi đó, bong bóng dotcom chủ yếu là kết quả của đánh giá quá mức và sự thiếu rõ ràng về cơ bản kinh doanh của các công ty.

Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng thị trường crypto có thể có những đợt tăng giá mạnh đột ngột và rủi ro luôn hiện diện. Việc đánh giá rủi ro và nắm vững thông tin là quan trọng khi đầu tư vào bất kỳ thị trường nào.

4. Tác động của bong bóng dotcom

Tác động của bong bóng dotcom
Tác động của bong bóng dotcom

Bong bóng dotcom đã để lại nhiều tác động lớn trong lịch sử tài chính và kinh doanh. Dưới đây là một số tác động quan trọng của bong bóng dotcom:

Sự mất mát lớn:

Bong bóng dotcom đã gây ra sự suy giảm đáng kể trong giá trị của nhiều cổ phiếu, dẫn đến mất mát lớn cho những nhà đầu tư và các quỹ đầu tư. 

Hơn 1,75 tỷ USD biến mất khỏi thị trường chứng khoán và chỉ số NASDAQ giảm đến 77%, xuống còn 1139,9 điểm vào ngày 4/10/2002. Các công ty dotcom, trước đó được định giá lên đến hàng trăm tỷ USD, nhanh chóng sụp đổ, đẩy thị trường vào tình trạng khủng hoảng. Đến cuối năm 2001, phần lớn các công ty dotcom đã phá sản, và những ít công ty còn sống sót cũng phải đối mặt với tổn thất nặng nề, khi giá cổ phiếu giảm hơn 50%.

Khủng hoảng lan rộng đến ngành công nghiệp IT, với khoảng 400.000 công việc biến mất và hàng trăm nghìn người mất việc, buộc họ phải nghỉ việc. Cùng với sự kiện 11/9/2001, khủng hoảng kinh tế Mỹ sâu sắc và tác động trầm trọng trên nền kinh tế toàn cầu.

Tác động đến nhà đầu tư:

Bài học từ bong bóng dotcom đã giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn về rủi ro đầu tư không cân đối và cần phải đánh giá mức độ bền vững của mô hình kinh doanh. Nhà đầu tư đã chuyển đổi chiến lược đầu tư của họ và tập trung hơn vào việc đánh giá cơ sở hạ tầng kinh doanh và khả năng sinh lời của các công ty thay vì chỉ nhìn vào tăng trưởng đột biến.

Kiểm soát tăng cường:

Sau bong bóng, các biện pháp kiểm soát và giám sát trong lĩnh vực tài chính và chứng khoán đã được tăng cường để ngăn chặn các thực hành đầu cơ và quảng cáo giả mạo.

Không gian cho sự phát triển bền vững:

Bong bóng dotcom đã mở ra không gian cho sự phát triển bền vững và ổn định hơn, tập trung vào giá trị thực sự của doanh nghiệp và sản phẩm.

Bong bóng dotcom đã tạo ra một loạt các hệ luỵ và học lệch quan trọng, góp phần định hình lại cách nhìn nhận về đầu tư và quản lý kinh doanh trong ngành công nghiệp công nghệ.

5. Bài học rút ra từ sự kiện bong bóng dotcom

Bong bóng dotcom, là một giai đoạn lịch sử tài chính đặc biệt quan trọng, đã cung cấp những bài học sâu sắc cho cả nhà đầu tư và doanh nghiệp, góp phần định hình lại cách tiếp cận đối với đầu tư và quản lý kinh doanh.

5.1. Đối với nhà đầu tư crypto

Sự kiện bong bóng dotcom đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá cơ bản của doanh nghiệp. Thay vì chỉ tập trung vào các dự án mới và tăng trưởng đột biến, nhà đầu tư crypto cần xem xét kỹ lưỡng về cơ sở hạ tầng kinh doanh và khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Bài học về việc đa dạng hóa danh mục đầu tư giúp giảm rủi ro khi một lĩnh vực chịu tổn thất, như đã thấy trong sự kiện dotcom. Ngoài ra, quản lý rủi ro đầu tư quá mức là quan trọng để tránh những hậu quả tiêu cực không mong muốn.

Nếu bạn là nhà đầu tư crypto mới, bạn không nên tin tưởng quá mức vào quảng cáo của truyền thông về tiềm năng phát triển của một đồng coin cụ thể. Thay vào đó, bạn nên tự tìm hiểu thông tin, tham khảo ý kiến của chuyên gia, và nếu có khả năng, cân nhắc việc ủy thác đầu tư cho các chuyên gia môi giới. Tư duy độc lập và nghiên cứu cẩn thận giúp giảm rủi ro một cách hiệu quả, bảo vệ vốn đầu tư và tạo cơ hội cho lợi nhuận ổn định hơn trong dài hạn.

Bài học rút ra từ sự kiện bong bóng dotcom
Bài học rút ra từ sự kiện bong bóng dotcom

5.2. Đối với doanh nghiệp

Bài học cho doanh nghiệp sau sự kiện bong bóng dotcom là sự phát triển bền vững. Tích hợp tính đa dạng không chỉ trong sản phẩm mà còn trong nguồn thu nhập và mô hình kinh doanh giúp doanh nghiệp trở nên linh hoạt và đàn hồi. Quản lý tài chính thông minh, tránh các chiến lược đầu cơ quá mức và tăng trưởng không bền vững, là yếu tố quyết định sự thành công của một doanh nghiệp trong thời kỳ biến động.

Bài học chung từ sự kiện bong bóng dotcom là cần phải học từ lịch sử. Sự cân nhắc và thận trọng trong quyết định đầu tư và phát triển kinh doanh giúp tránh được những hậu quả tiêu cực. Hiểu rõ thị trường và nhận diện xu hướng là quan trọng để thích ứng với biến động và đảm bảo sự thành công trong môi trường kinh doanh đầy thách thức. Bong bóng dotcom đã là một cảnh báo quan trọng, là nguồn cảm hứng để xây dựng chiến lược bền vững và có hiệu suất cho tương lai.

6. Kết luận

Bài học từ Bong bóng Dotcom không chỉ là những cảnh báo về rủi ro, mà còn đề cập đến tầm quan trọng của sự nghiên cứu cẩn thận và đánh giá đúng đắn trước khi đưa ra quyết định đầu tư. Trong thời đại công nghệ ngày nay, việc xây dựng một chiến lược đầu tư đủ linh hoạt để đối mặt với biến động thị trường là chìa khóa để đạt được lợi nhuận ổn định và bền vững trong dài hạn. Bong bóng Dotcom là nguồn học thêm giúp nhà đầu tư và doanh nghiệp hiểu rõ hơn về cách thức tiếp cận đúng đắn trong môi trường đầu tư đầy thách thức.

Đọc thêm:

Disclaimer: Bài viết mang mục đích cung cấp thông tin, không phải lời khuyên tài chính. Tham gia nhóm chat Bigcoinchat để cập nhật thông tin mới nhất về thị trường.

Thảo luận thêm tại

Facebook:https://www.facebook.com/groups/bigcoincommunity

Telegram: https://t.me/Bigcoinnews

Twitter: https://twitter.com/BigcoinVN 

Duyên Trần

Duyên Trần

Content Writter of Bigcoin Vietnam - The most reliable gateway to Vietnamese market

0 / 5 (0Bình chọn)

Bài viết liên quan